Shloka 2
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
तिर्यग्योनिसहस्रेषु कदाचिद् देवतास्वपि । उपपसद्यति संयोगाद् गुणै: सह गुणक्षयात्
tiryagyoni-sahasreṣu kadācid devatāsv api | upapadyati saṃyogād guṇaiḥ saha guṇa-kṣayāt ||
ဝသိဋ္ဌက ပြော၏— «ဂုဏ်သုံးပါး (guṇa) နှင့် ဆက်နွယ်ပေါင်းစည်းခြင်း၏ အားကြောင့်၊ ထိုဂုဏ်တို့သည် လျော့နည်းပြောင်းလဲသွားသကဲ့သို့ပင်၊ သတ္တဝါသည် ထပ်ခါထပ်ခါ မွေးဖွားရ၏—တစ်ခါတစ်ရံ တိရစ္ဆာန်ယိုးနီများတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာကြိမ်၊ တစ်ခါတစ်ရံမှာတော့ နတ်တို့အကြား၌ပင် ဖြစ်၏»။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Birth in lower or higher realms is driven by association with the guṇas (sattva, rajas, tamas) and their changing strength; as qualities arise, mix, and diminish, the jīva cycles through many forms. Ethical implication: cultivate sattva and detach from guṇa-driven impulses to reduce bondage to saṃsāra.
Vasiṣṭha is instructing about the mechanism of transmigration: through contact with guṇas and the exhaustion/shift of those guṇas, a being repeatedly attains births—sometimes among animals, sometimes among gods—illustrating the instability of worldly status and the causal role of qualities.