Shloka 41
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सर्गप्रलयधर्मिण्या असर्गप्रलयात्मक: । गोचरे वर्तते नित्यं निर्गुणं गुणसंज्ञितम्
sargapralayadharmiṇyā asargapralayātmakaḥ | gocare vartate nityaṃ nirguṇaṃ guṇasaṃjñitam ||
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်– ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်းသည် ပရကൃတိ၏ သဘာဝဂုဏ်ပင် ဖြစ်၏။ ပုရုရှသည် အမှန်အားဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ပျက်လဲခြင်းတို့နှင့် မထိခိုက် မဆက်နွယ်သော သဘောတရားရှိ၏။ သို့သော် ပရကൃတိနှင့် ထိတွေ့ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ထိုဖြစ်စဉ်များနှင့် ချည်နှောင်နေသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရ၏။ အာရုံတို့၏ အရာမဟုတ်သော်လည်း အာရုံအတွင်းကျသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ဂုဏ်များကို ကျော်လွန်သော်လည်း ဂုဏ်ရှိသကဲ့သို့ ခေါ်ဆိုကြ၏—ဤသည်မှာ ထိတွေ့မှုနှင့် မှားယွင်းသဘောပေါက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော ပုံရိပ်သာ ဖြစ်သည်။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Creation and dissolution belong to Prakṛti, not to the true Self (Puruṣa). Because consciousness is associated with Prakṛti, it is mistakenly taken to be a doer/experiencer within the sensory world and described as possessing guṇas, though in reality it is beyond sense-objects and beyond qualities.
Vasiṣṭha is instructing about the distinction between Prakṛti and Puruṣa in a reflective, philosophical discourse of the Śānti Parva, clarifying how the Self seems entangled in worldly processes (sarga/pralaya, sense-experience, guṇas) due to association and misidentification.