Shloka 43
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
ताम्येयु: प्रच्युता: पृथ्वीं मोहपूर्णा नदीं नरा: । यथा गाधमविद्धांसो बुद्धियोगमयं तथा
tāmyeyuḥ pracyutāḥ pṛthvīṃ mohapūrṇāṃ nadīṃ narāḥ | yathā gādham aviddhāṃso buddhiyogamayaṃ tathā ||
ဘိဿမက ပြောသည်– မောဟဖြင့် ပြည့်နှက်သော လောကမြစ်ကြီးထဲသို့ မြေပြင်ကဲ့သို့ ကျဆင်းသွားသော လူတို့သည် ဒုက္ခခံ၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကြ၏။ မြစ်၏ အနက်ကို မသိသူတို့သည် နက်ရှိုင်းသော မြစ်အောက်ခြေသို့ ခြေလှမ်းမိလျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားရသကဲ့သို့ပင်၊ ဘုဒ္ဓိယောဂ (ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်၏ စည်းကမ်း) ကို မသိမမြင်သူ အားလုံးသည် မောဟပြည့်သော လောကမြစ်ကြီးထဲသို့ ကျရောက်ကာ ကလိသကို ခံစားကြရ၏။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ignorance of buddhi-yoga—clear discernment and knowledge-guided discipline—causes people to be overwhelmed by moha; like misjudging a river’s depth, they enter saṃsāra unprepared and suffer.
In Bhishma’s instruction in the Śānti Parva, he uses a vivid simile: the world is a vast river filled with delusion, and those lacking discernment step into its depths and experience distress, illustrating why knowledge and right understanding are necessary for liberation and right conduct.