Shloka 11
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
यथा हिरण्यकर्ता वै रूप्यमग्नौ विशोधयेत् । बहुशो&तिप्रयत्नेन महता55त्मकृतेन ह
yathā hiraṇyakartā vai rūpyam agnau viśodhayet | bahuśo 'tiprayatnena mahatā ātmakṛtena ha |
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ရွှေပန်းထိန်းသည် မိမိ၏ကြီးမားသော ကိုယ်တိုင်အားထုတ်မှုဖြင့် ငွေကို မီးထဲထည့်ကာ ထပ်ခါထပ်ခါ သန့်စင်သကဲ့သို့၊ သတ္တဝါသည်လည်း စိတ်ကို သန့်စင်နိုင်ခြင်းမှာ ရာချီသော မွေးဖွားမှုများကို ဖြတ်သန်းပြီးမှသာ ဖြစ်တတ်သည်။ သို့ရာတွင် ယဇ္ဉ (ပူဇော်ယဇ္ဉ) နှင့် သမ-ဒမ (śama၊ dama) ဟူသော ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှုတို့ကဲ့သို့သော ဝိနယများဖြင့် ကြီးမားစွာ အားထုတ်ပါက မွေးဘဝတစ်ဘဝတည်း၌ပင် သန့်စင်နိုင်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Purification is possible but typically gradual across many lives; however, intense, self-applied discipline—especially sacrificial duty and inner/outer restraint (śama and dama)—can accelerate moral and mental purification even within a single lifetime.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and inner cultivation, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira using a craftsman’s analogy: as silver is refined by repeated heating, the mind is refined by sustained effort; rigorous practice can compress what would take many births into one.