Shloka 12
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
चक्षुषी नासिकाकर्णो त्वक् जिद्वेति च पठचमी । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थानां ज्ञानानि कवयो विदु:
cakṣuṣī nāsikākarṇau tvak jihveti ca pañcamī | indriyāṇīndriyārthānāṃ jñānāni kavayo viduḥ ||
အသိတက ပြောသည်– ပညာရှိတို့က ဉာဏအင်္ဂါငါးပါးကို ကြေညာကြသည်။ မျက်စိနှစ်လုံး၊ နှာခေါင်း၊ နားနှစ်ဖက်၊ အသားအရေ၊ နှင့် ငါးမြောက်အဖြစ် လျှာ—ဤတို့သည် မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အာရုံဝတ္ထုများကို လူတစ်ဦးက သိမြင်ယူဆနိုင်စေသော ကိရိယာများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့သည် အာရုံခံသိမြင်မှုကို ကမ္ဘာကို သိမြင်ရာ တံခါးပေါက်ဟု နားလည်ကြပြီး ထိုအရာကို မှန်ကန်စွာ နားလည်ကာ ထိန်းချုပ်သင့်သည်ဟု သိကြသည်။
असित उवाच
Educational Q&A
The verse identifies the five organs of knowledge (eyes, nose, ears, skin, tongue) as the instruments by which sense-objects are apprehended, implying that ethical life requires understanding and regulating sense-perception rather than being driven by it.
In Asita’s discourse in the Śānti Parva, he is explaining a classificatory teaching about the human faculties—specifically how knowledge of the external world arises through the senses—within a broader instruction on right understanding and self-mastery.