Shloka 23
Adhyāya 249 — Mṛtyu-prādurbhāvaḥ (The Manifestation of Death) / Restraint of Tejas and Ordered Saṃhāra
नैतज्ज्ञात्वा पुमान् स्त्री वा पुनर्भवमवाप्तुते । अभवप्रतिपत्त्यर्थमेतद् धर्म विधीयते
vyāsa uvāca | na etaj jñātvā pumān strī vā punarbhavam avāptute | abhava-pratipatti-artham etad dharma vidhīyate |
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်—ယောက်ျားဖြစ်စေ မိန်းမဖြစ်စေ ဤ(ဗြဟ္မ)ကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူသည် ထပ်မံမွေးဖွားခြင်းကို မရောက်တော့။ ဓမ္မဟု ခေါ်သော ဤစည်းကမ်းသင်္ကေတကို ထို «မဖြစ်ပေါ်ပြန်ခြင်း» အခြေအနေ—လောကီတည်ရှိမှုမှ လွတ်မြောက်ခြင်း—ကို သိမြင်အောင် အထူးသတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
Brahman-realization (true knowledge of the ultimate reality) ends punarbhava—one no longer returns to repeated birth. The dharma being taught here is framed as a means to attain 'abhava', the cessation of further becoming, i.e., liberation.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented dharma, Vyāsa states a universal eligibility point (man or woman) and clarifies the purpose of the teaching: it is prescribed not merely for social order but to lead the seeker to freedom from rebirth through Brahman-knowledge.