Shloka 23
Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
यथा मत्स्योडद्धिरन्य: स्यात् सम्प्रयुक्तो तथैव तौ । मशकोदुम्बरौ वापि सम्प्रयुक्तो यथा सह
yathā matsyo ’bdhir anyaḥ syāt samprayukto tathaiva tau | maśakodumbarau vāpi samprayukto yathā saha ||
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «ငါးနှင့် သမုဒ္ဒရာသည် အမျိုးအစားကွဲပြားသော်လည်း သဘာဝဆက်နွယ်မှုဖြင့် ပေါင်းစည်းနေသကဲ့သို့၊ ထိုနှစ်ခုလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် ထပ်မံ၍ ခြင်နှင့် ဥဒုမ္ဗရ (fig သစ်ပင်/အသီး) တို့ကဲ့သို့—အလွန်မတူညီသော်လည်း—တစ်ခါတည်း တွဲဖက်လာလျှင် ဆက်စပ်နေကြသည်»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that association or linkage can exist even between fundamentally dissimilar beings; difference in nature does not prevent a real connection, whether by dependence, proximity, or circumstance.
Vyāsa illustrates a point through vivid comparisons—fish with the sea, and a mosquito with an udumbara—showing how ‘those two’ (previously mentioned in the discourse) are connected despite being unlike.