Shloka 12
Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
आलम्भयज्ञा: क्षत्राश्न॒ हविर्यज्ञा विश: स्मृता: । परिचारयज्ञा: शूद्राश्षन जपयज्ञा द्विजातय:
ālambhayajñāḥ kṣatrāś ca haviryajñā viśaḥ smṛtāḥ | paricārayajñāḥ śūdrāś ca japayajñā dvijātayaḥ ||
ဗျာသက မိန့်ကြားသည်– «ခ္ရှတ္တရိယတို့အတွက် ‘အာလမ္ဘ’ ဟုခေါ်သော ယဇ်ပူဇော်မှုကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ဝိုင်ရှျယတို့အတွက် ဟဝိစ် (အပူဇော်ပစ္စည်း) များကို အဓိကထားသော ယဇ်ကို သူတို့၏ ယဇ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ရှူဒြတို့အတွက် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှုက သူတို့၏ ယဇ်ဖြစ်သည်။ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) တို့အတွက်မူ မန္တရရွတ်ဆိုခြင်း (ဇပ) သည် ယဇ်ဟု ချမှတ်ထားသည်။»
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames ‘yajña’ (sacrificial duty) broadly, mapping different forms of sacrificial practice to different social duties: martial/ālambha-related rites for Kṣatriyas, oblation-offerings for Vaiśyas, service as a sanctifying duty for Śūdras, and mantra-recitation (japa) as a key sacrificial discipline for the twice-born—emphasizing that dharma can be fulfilled through role-appropriate, ethically framed action.
In Śānti Parva’s dharma-discourse, Vyāsa is presenting a traditional classification of sacrificial obligations, explaining how ‘yajña’ is understood in multiple modes (ritual offering, service, recitation) depending on one’s station and prescribed duties.