Shloka 33
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
द्वावात्मानौ च वेदेषु विषयेष्वनुरज्यत: । विषयात् प्रतिसंहार: सांख्यानां सिद्धि लक्षणम्
dvāv ātmānau ca vedeṣu viṣayeṣv anurajyataḥ | viṣayāt pratisaṃhāraḥ sāṅkhyānāṃ siddhi-lakṣaṇam ||
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «ဝေဒများတွင် ‘အတ္တ’ နှစ်ပါးကို ဆိုထားသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်အတ္တ (ဇီဝအတ္တ) သည် အာရုံဝတ္ထုများ၌ ကပ်လျက်ဖြစ်သော် ချုပ်နှောင်မှု ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုအာရုံဝတ္ထုများမှ ပြန်လှန်၍ ဆုတ်ခွာကာ ကပ်လျက်မှုကို ဖြုတ်ချသော် ထိုဆုတ်ခွာခြင်းသည် စာင်ခယာဝါဒတို့ သင်ကြားသော အောင်မြင်မှု၏ လက္ခဏာ—အနုတ်လွတ်ခြင်း (မုတ်ခ) ၏ သင်္ကေတ ဖြစ်၏»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
Liberation is characterized by pratisaṃhāra—turning the mind and senses back from attachment to sense-objects. This withdrawal from viṣayas is presented as the defining sign of Sāṅkhya ‘siddhi’ (attainment).
In the didactic discourse of Śānti Parva, Vyāsa explains a philosophical distinction recognized in the Vedas (two ‘selves’/principles) and states the practical criterion for freedom: the individual self ceases clinging to objects and becomes detached.