Shloka 21
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
अथ श्चैतां गतिं गत्वा वायव्यं सूक्ष्ममप्युत । अशुक्लं चेतस: सौक्ष्म्यमप्युक्तं ब्राह्मणस्य वै
atha ścaitāṁ gatiṁ gatvā vāyavyaṁ sūkṣmam apy uta | aśuklaṁ cetasaḥ saukṣmyam apy uktaṁ brāhmaṇasya vai ||
ဗျာသက ပြောသည်– «ထိုလမ်းစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်သွားရာတွင် လေဓာတ်၏ အလွန်သိမ်မွေ့သော သဘောတရားကိုပင် ရောက်ရှိပြီး ထိုထက်လွန်ကာ သွားနိုင်သည်။ ဗြာဟ္မဏ (သမထ-ဝိပဿနာဖြင့် ရှာဖွေသူ) သည် ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်လိုသော ရည်မှန်းချက်ရှိလျှင် စိတ်သည် အလွန်သိမ်မွေ့လာပြီး “အဖြူမဟုတ်” ဟု ဆိုကြသည်—သာမန်ထင်ရှားသော အရည်အသွေးများဖြင့် မမှတ်သားနိုင်တော့ခြင်း—ဤသည်မှာ ယောဂီသည် ဓာတ်များကို အနိုင်ယူကာ အလွန်သိမ်မွေ့သော အာကာသသို့ စုပ်ယူဝင်ရောက်သွားစဉ် ကိုယ်တိုင်အတ္တ၏ ကြမ်းတမ်းသော အမှတ်အသားများ အတွင်းပိုင်းတွင် ပျော်ဝင်သွားခြင်းကို ညွှန်ပြသည်»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a yogic progression in which the practitioner’s consciousness becomes extremely subtle as one transcends the airy principle (vāyu-tattva). This subtlety of mind is presented as a sign of approaching brahman-realization, where gross self-awareness and ordinary qualities no longer dominate.
Vyāsa describes an inner, contemplative process: after following a certain spiritual ‘course’ (gati), the seeker reaches even the subtle domain associated with vāyu. In that state, the mind of the brahman-seeking practitioner is said to become ‘aśukla’ and exceedingly subtle, indicating dissolution of grosser levels of experience.