Shloka 13
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
त्रिंशन्मुहूर्त तु भवेदहश्न रात्रिश्न संख्या मुनिभि: प्रणीता । मास: स्मृतो रात््यहनी च त्रिंशत् संवत्सरो द्वादशमास उक्तः
triṁśan-muhūrtaṁ tu bhaved ahaś ca rātriś ca saṅkhyā munibhiḥ praṇītā | māsaḥ smṛto rātry-ahanī ca triṁśat saṁvatsaro dvādaśa-māsa uktaḥ ||
ဗျာသက ဆိုသည်။ နေ့နှင့်ည ပေါင်းလျှင် မုဟူရ္တ (muhūrta) ၃၀ ခု ဖြစ်သည်—ဤသည်မှာ မုနိတို့က သတ်မှတ်ထားသော ရေတွက်ပုံ ဖြစ်၏။ ထိုကဲ့သို့သော နေ့ည ၃၀ ခုကို တစ်လဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ၁၂ လကို တစ်နှစ်ဟု ကြေညာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့သည် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်မှုနှင့် ပူဇော်ဝတ္တရားအတွက် အချိန်၏ တိုင်းတာထားသော အစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြထားသည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the traditional, sage-established reckoning of time—30 muhūrtas per full day-night, 30 day-nights per month, and 12 months per year—supporting orderly dharma, ritual timing, and disciplined life.
In Śānti Parva’s instructional setting, Vyāsa explains a standard calendrical framework, defining basic time units (muhūrta, day-night, month, year) as accepted by the sages.