Shloka 12
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशत्तु काष्ठा गणयेत् कलां ताम् | त्रिंशत्कलक्षापि भवेन्मुहूर्तो भाग: कलाया दशमश्न यः स्यात्
kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṁśattu kāṣṭhā gaṇayet kalāṁ tām | triṁśatkalā kṣāpi bhaven muhūrto bhāgaḥ kalāyā daśamaśna yaḥ syāt |
ဗျာသက အစဉ်အလာအတိုင်း အချိန်ကို ရေတွက်ပုံကို ရှင်းပြသည်။ နိမေရှ (nimeṣa) ၁၅ ခုသည် ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā) ၁ ခု ဖြစ်ပြီး၊ ကာဋ္ဌာ ၃၀ ခုကို ကလာ (kalā) ၁ ခုဟု ရေတွက်ကြသည်။ ကလာ ၃၀ ခုသည် မုဟူရ္တ (muhūrta) ၁ ခု ဖြစ်သော်လည်း ထို့အပြင် ကလာ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံကိုလည်း ထည့်သွင်းရသည်—ထို့ကြောင့် မုဟူရ္တ ၁ ခုသည် ကလာ ၃၀ နှင့် ကာဋ္ဌာ ၃ ခုဟု နားလည်ရသည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် လူ့လုပ်ရပ်ကို စကြဝဠာ၏ စနစ်တကျသော တိုင်းတာမှုအတွင်း ထားရှိကာ၊ ဓမ္မ၊ ပူဇော်ပွဲအချိန်နှင့် စည်းကမ်းတကျ အကျင့်အကြံကို ပြောဆိုရာတွင် တိကျပြတ်သားမှုကို တိုက်တွန်းသည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a precise traditional hierarchy of time-units—nimeṣa, kāṣṭhā, kalā, and muhūrta—emphasizing disciplined, accurate reckoning that supports orderly conduct and correct timing in dharmic life.
In the instructional setting of the Śānti Parva, Vyāsa is explaining a technical but ethically relevant topic: how time is conventionally measured, providing definitions and conversions among the units.