Shloka 32
Brahmacarya-Upāya: Jñāna, Śauca, and the Mind’s Role in Desire (शान्ति पर्व, अध्याय २०७)
बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुत: शतम् । पद्धयां शूद्रशतं चैव केशवो भरतर्षभ
bāhubhyāṃ kṣatriyaśataṃ vaiśyānām ūrutaḥ śatam | padbhyāṃ śūdraśataṃ caiva keśavo bharatarṣabha ||
ဘီရှ္မက ဆို၏—“ဘာရတမျိုး၏ အကောင်းဆုံးရေ၊ ကေသဝသည် မိမိ၏ လက်မောင်းနှစ်ဖက်မှ က္ଷတ္တရိယ တစ်ရာကို၊ ပေါင်မှ ဝိုင်ရှျ တစ်ရာကို၊ ထို့အတူ ခြေထောက်မှလည်း ရှူဒြ တစ်ရာကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေ하였다။”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a traditional, hierarchical model of social organization by mapping varṇas to parts of the divine body, implying differentiated functions and duties within a single ordered whole, framed as a dharma-based vision of society.
Bhīṣma, instructing Yudhiṣṭhira in the Śānti Parva, states that Keśava generated different social groups—Kṣatriyas, Vaiśyas, and Śūdras—from his arms, thighs, and feet, respectively, as part of a broader discourse on social duties and governance.