Shloka 1
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
ऑपन-आक्राा बा 2 पज्चाधिकद्विशततमो< ध्याय: परब्रह्म॒की प्राप्तिका उपाय मनुर्वाच दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते | यस्मिन् न शक््यते कर्तु यत्नस्तं नानुचिन्तयेत्
bhīṣma uvāca | manur uvāca—bṛhaspate! duḥkhopaghāte śārīre mānase cāpy upasthite | yasmin na śakyaṃ kartuṃ yatnas taṃ nānucintayet ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်— မနုက ကြေညာသည်— «အို ဗြဟස්ပတိ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ဖြစ်စေ စိတ်၌ဖြစ်စေ ဒုက္ခ၏ ထိုးနှက်မှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာ၍ ထိုအခြေအနေကြောင့် ထိရောက်သော ကြိုးပမ်းမှု မပြုနိုင်တော့လျှင်၊ ထိုဒုက္ခကို စိတ်ထဲတွင် မဆက်လက် တွေးတောမနေသင့်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When suffering—physical or mental—reaches a point where purposeful effort is impossible, one should not waste the mind in obsessive rumination; instead, one should withdraw attention from unproductive grief.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he cites Manu speaking to Bṛhaspati, presenting a practical ethical maxim about responding to overwhelming affliction with mental restraint rather than futile brooding.