Shloka 13
जापक–इक्ष्वाकु–सत्यविवादः
The Jāpaka, Ikṣvāku, and the Dispute on Truth and Merit
इस विषयमें ये श्लोक प्रसिद्ध हैं-- जिस गृहस्थके दरवाजेसे कोई अतिथि भिक्षा न पानेके कारण निराश होकर लौट जाता है, वह उस गृहस्थको अपना पाप दे उसका पुण्य लेकर चला जाता है ।।
bharadvāja uvāca | asmin viṣaye ime ślokāḥ prasiddhāḥ— yasya gṛhasthasya dvārāt kaścid atithiḥ bhikṣām alabhitvā nirāśaḥ pratinivartate, sa tasmai gṛhasthāya svaṃ pāpaṃ dattvā tasya puṇyaṃ gṛhītvā gacchati || api cātra yajñakriyābhiḥ devatāḥ prīyante | nivāpena pitaraḥ | vidyābhyāsa-śravaṇa-dhāraṇena ṛṣayaḥ | apatyotpādanena prajāpatiḥ iti |
ဘာရဒ္ဝါဇက ဆိုသည်– «ဤအကြောင်းအရာတွင် ဤရှလိုကာများသည် ထင်ရှားလှသည်– ဧည့်သည်တစ်ဦးသည် အလှူမရ၍ စိတ်ပျက်ကာ အိမ်ရှင်၏ တံခါးမှ ပြန်လှည့်သွားလျှင်၊ ထိုဧည့်သည်သည် မိမိ၏ အပြစ်ကို အိမ်ရှင်ထံ လွှဲပေးပြီး အိမ်ရှင်၏ ကုသိုလ်ကို ယူဆောင်ကာ ထွက်ခွာသွားသည်။ ထို့ပြင် ဂೃಹಸ್ಥ အဆင့်၌ ယဇ్ఞကိရိယာများဖြင့် ဒေဝတာတို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ နိဝါပ (ပူဇော်သကာ/တర్పဏ) ဖြင့် ပိတရ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ သန့်ရှင်းသော ပညာကို နားထောင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ မှတ်သားထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ဖြင့် ရှိ (ऋषि) တို့ ပျော်ရွှင်ကြသည်။ သားသမီးမွေးဖွားခြင်းဖြင့် ပရာဇာပတိ ပျော်ရွှင်သည်»။
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
A householder must not let a guest depart unserved; neglecting hospitality causes the householder to lose merit and incur the guest’s demerit. The verse also summarizes the householder’s key obligations: sacrifice for the gods, offerings for ancestors, study for the seers, and procreation for Prajāpati.
Bharadvāja is instructing on gṛhastha-dharma within the Śānti Parva’s ethical discourse, using a well-known maxim about the moral consequences of refusing alms to a guest and then listing how different sacred stakeholders (gods, ancestors, seers, Prajāpati) are satisfied through specific household duties.