Shloka 4
ध्यानयोगवर्णनम्
Description of the Path of Meditation
नश्यतीत्येव जानामि शान्तमग्निमनिन्धनम् | गतिर्यस्य प्रमाणं वा संस्थान वा न विद्यते
naśyatīty eva jānāmi śāntam agnim anindhanam | gatir yasya pramāṇaṃ vā saṃsthānaṃ vā na vidyate ||
ဘာရဒ္ဝာဇက ပြောသည်—“ထင်းမရှိတော့ဘဲ ငြိမ်းသွားသော မီးကို ငါသည် ပျက်စီးသွားပြီဟုသာ သိမြင်သည်။ အကြောင်းမူကား လှုပ်ရှားမှု မမြင်ရ၊ တိုင်းတာနိုင်သော ပမာဏ မရှိ၊ သတ်မှတ်နိုင်သော ပုံသဏ္ဌာန် သို့မဟုတ် အနေအထား မရှိသောအရာကို ပျက်စီးသွားသည်ဟု ယူဆရမည်။ ဇီဝ၏ အခြေအနေသည်လည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။”
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Bharadvāja argues from a perceptual-empirical standpoint: when something’s motion, measurable extent, and form are no longer apprehended—like a fuel-less extinguished fire—it is taken as destroyed; he applies this analogy to claim that the jīva too should be considered annihilated when its observable marks are absent.
In the Śānti Parva’s philosophical dialogue, Bharadvāja presents a reasoning-based position using the example of an extinguished fire to support the view that the living being ceases when its perceptible indicators cannot be found.