Shloka 343
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
एवं षोडशविस्तारो ज्योतीरूपगुण: स्मृत: । हस्व दीर्घ
evaṁ ṣoḍaśa-vistāro jyotī-rūpa-guṇaḥ smṛtaḥ | hrasva-dīrghaḥ sthūlaś caukoraś ca sarvataḥ golaḥ śvetaḥ kṛṣṇaḥ raktaḥ pītaś cākāśa-sadṛśo nīlaḥ kaṭhinaḥ ślakṣṇaḥ alpaḥ picchilaḥ mṛduḥ dāruṇaś ceti | evaṁ jyotirmaya-rūpa-nāmakaḥ guṇaḥ ṣoḍaśa-bhedaiḥ vistāraṁ prāptaḥ ||
ဘာရဒ္ဝါဇက ဆို၏— «ဤသို့ဖြင့် ‘တောက်ပသော ရုပ်’ ဟူသော ဂုဏ်သည် ဆယ့်ခြောက်မျိုးသို့ ချဲ့ထွင်ကြောင်း မှတ်ယူကြ၏—တိုနှင့် ရှည်၊ ထူ၊ စတုရန်း၊ အရပ်လုံးဝိုင်းသော၊ အဖြူ၊ အနက်၊ အနီ၊ အဝါ၊ ကောင်းကင်ကဲ့သို့ အပြာ၊ ခက်နှင့် ချောမွေ့၊ သေးငယ်သော၊ စေးကပ်/ပျစ်သော၊ နူးညံ့သော၊ နှင့် ကြမ်းတမ်းသော။ ဤသို့ ‘ရောင်ပြန်ရုပ်’ ဟူသော ဂုဏ်သည် ဆယ့်ခြောက်ပါး ခွဲခြားမှုသို့ ရောက်၏»။
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The passage teaches a classificatory view of reality: a single attribute—here called the ‘luminous form’ quality—can be analyzed into multiple distinct modes (sixteen), covering dimensions of shape, color, and tactile/physical properties. It models careful discrimination (viveka) as a tool for philosophical understanding.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Bharadvāja is explaining a doctrinal enumeration. He lists sixteen differentiations of a quality associated with ‘radiant form,’ presenting a systematic taxonomy rather than a story event.