Shloka 13
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
वल्ली वेष्टयते वृक्ष सर्वतश्वैव गच्छति । न हादृष्टेश्न मार्गोड$स्ति तस्मात् पश्यन्ति पादपा:
bharadvāja uvāca |
vallī veṣṭayate vṛkṣaṃ sarvataś caiva gacchati |
na hi adṛṣṭeś na mārgo 'sti tasmāt paśyanti pādapāḥ ||
ဘာရဒ္ဝါဇက ဆို၏ — «လျှောပင် (နွယ်ပင်) သည် သစ်ပင်ကို အရပ်ရပ်မှ ပတ်လည်ဝိုင်းကာ အပေါ်ထိ တက်လှမ်းသွားသည်။ မမြင်နိုင်လျှင် မည်သည့်သတ္တဝါမျှ မိမိသွားရာလမ်းကို မတွေ့နိုင်။ ထို့ကြောင့် သစ်ပင်တို့လည်း မြင်နိုင်ကြောင်း သက်သေပြသည်»။
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The verse argues by inference that plants are not entirely insentient: purposeful movement (the vine finding and climbing a tree) suggests some form of perception; thus trees are said to ‘see’ in a functional sense.
In a didactic discussion in Śānti Parva, Bharadvāja presents an observation from nature—the vine’s ability to locate and ascend a tree—to support a philosophical claim about perception and awareness in living beings.