Shloka 13
Adhyāya 177: Pañca-mahābhūta-vicāra and Vṛkṣa-jīva-lakṣaṇa
Five Elements Inquiry and the Status of Plant Life
त॑ वै सदा कामचरमनुपस्तीर्णशायिनम् । बाहूपधान शाम्यन्तं प्रशंसन्ति दिवौकस:
taṁ vai sadā kāmacaram anupastīrṇaśāyinam | bāhūpadhānaṁ śāmyantaṁ praśaṁsanti divaukasaḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သူသည် သဘာဝတရား၏ အမိန့်နှင့် ကိုက်ညီသကဲ့သို့ မိမိစိတ်အလိုအတိုင်း သွားလာတတ်သည်။ အခင်းမပါဘဲ မြေပြင်ပေါ်တွင် အိပ်သည်။ မိမိလက်မောင်းကိုပင် ခေါင်းအုံးလုပ်၍ အမြဲတမ်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းနေသည်။ ကောင်းကင်ဘုံနေသူတို့ပင် သူ့ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးမွမ်းကြသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse extols a dharmic ideal of simplicity and inner mastery: one who is content with minimal comforts, remains calm, and moves in harmony with higher order is worthy of praise—even by the gods. Ethical excellence is shown through restraint, non-dependence on luxuries, and steady tranquility.
Bhishma, in his Shanti Parva instruction, describes a virtuous person whose austere lifestyle and serene disposition mark him as exemplary. The description functions as a model of conduct within Bhishma’s broader discourse on dharma and right living after the war.