Shloka 4
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
भीष्म उवाच स्पृहा स्याद् गर्हिता चैव विधित्सा चैव कर्मणाम् | आक्रोष्टा क्रुश्यते चैव वज्चितो बुद्धयते स च
bhīṣma uvāca spṛhā syād garhitā caiva vidhitsā caiva karmaṇām | ākroṣṭā kruśyate caiva vañcito budhyate sa ca ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်— “အို မင်းကြီး၊ အပြစ်တင်ထိုက်သော လိုချင်တပ်မက်မှုရှိ၍ မသင့်လျော်သော အမှုအရာများကို စတင်လုပ်ဆောင်လိုသော စိတ်ရှိသူ၊ သူတစ်ပါးကို ဆဲဆိုကာ ကိုယ်တိုင်လည်း ဆဲဆိုခံရသူ၊ ထို့ပြင် ကံကြမ္မာက မိမိကို လှည့်စား၍ ချို့တဲ့စေသည်ဟု ထင်မြင်ကာ စိတ်ခါးသီး၍ အပြစ်လုပ်ရာသို့ စိတ်ကို လှည့်သူ—ဤသို့သောသူသည် (nṛśaṃsa) ရက်စက်သူ၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်” ဟု။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma identifies a moral downward spiral: blameworthy craving leads to intent for improper action; habitual abuse invites abuse; and a sense of being wronged or deprived fosters resentment that inclines one toward unethical conduct.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues a diagnostic description of ignoble dispositions and behaviors, outlining traits by which a person inclined to cruelty and wrongdoing can be recognized.