Shloka 39
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
आपपत्सु विहितं स्तैन्यं विशिष्टसममहीनतः । विप्रेण प्राणरक्षार्थ कर्तव्यमिति निश्चय:,“आपत्तिकालमें प्राणरक्षाके लिये ब्राह्मणको श्रेष्ठ, समान तथा हीन मनुष्यके घरसे चोरी कर लेना उचित है, यह शास्त्रका निश्चित विधान है
āpapatsu vihitaṃ stainyaṃ viśiṣṭa-sama-mahīnataḥ | vipreṇa prāṇarakṣārthaṃ kartavyam iti niścayaḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဘေးအန္တရာယ်ကာလ၌ သာသနာကျမ်းများသည် အရေးပေါ်အဖြစ် ခိုးယူခြင်းကို ခွင့်ပြုထားသည်။ ဗြာဟ္မဏသည် အသက်ကာကွယ်ရန်အတွက် အထက်တန်း၊ တန်းတူ၊ သို့မဟုတ် အောက်တန်းသူ၏ အိမ်မှပင် လျှို့ဝှက်ယူနိုင်သည်—ဤသည်မှာ အကျပ်အတည်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မ၏ စည်းမျဉ်းဖြစ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches āpaddharma: in extreme distress, preserving life can override ordinary prohibitions. For a brāhmaṇa facing life-threatening need, taking property by stealth is treated as śāstra-sanctioned in that emergency, regardless of the donor’s social rank.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma lays down rules for conduct during crises. Here he states a specific exception to normal moral law—permitting theft for survival—framing it as a definitive scriptural determination for times of calamity.