Shloka 6
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
Devanagari script
रुतज्ञा सर्वभूतानां यथा वै जीवजीवक: । सर्वज्ञा सर्वतत्त्वज्ञा तिर्यग्योनिं गतापि सा
Translation
ထိုငှက်မသည် ‘ဇီဝဇီဝက’ ဟု ခေါ်သော ထူးခြားသည့် ငှက်ကဲ့သို့ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အသံစကားကို နားလည်တတ်၏။ တိရစ္ဆာန်ဘဝ (တိရျဂ်ယောနိ) သို့ ရောက်နေသော်လည်း အရာရာကို သိမြင်တတ်သော အလုံးစုံသိ (သဗ္ဗည) ဖြစ်၍ သဘောတရားအနှစ်သာရတို့ကိုလည်း ပြည့်စုံစွာ သိကျွမ်းသူ ဖြစ်သည်။
Word by Word
रुतज्ञाknower of sounds/cries (speech)
रुतज्ञा:
Karta
TypeAdjective
Rootरुतज्ञ (रुत + ज्ञ)
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
जीवजीवकःJīvajīvaka (a particular bird)
जीवजीवकः:
Karta
TypeNoun
Rootजीवजीवक
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वज्ञाall-knowing
सर्वज्ञा:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वज्ञ
FormFeminine, Nominative, Singular
सर्वतत्त्वज्ञाknower of all principles/realities
सर्वतत्त्वज्ञा:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वतत्त्वज्ञ (सर्वतत्त्व + ज्ञ)
FormFeminine, Nominative, Singular
तिर्यग्योनिम्animal birth; non-human womb/species
तिर्यग्योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootतिर्यग्योनि
FormFeminine, Accusative, Singular
गताgone; having attained
गता:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अपिeven; although
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्)
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes