Shloka 39
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
करिष्ये जीविते यत्नं यावद् युक्त्या प्रतिग्रहात् | “तथापि मुझ-जैसे बुद्धिमानूको घबराना नहीं चाहिये। अतः: जहाँतक युक्ति काम देगी, परस्पर सहयोगका आदान-प्रदान करके मैं जीवन-रक्षाके लिये प्रयत्न करूँगा ।।
kariṣye jīvite yatnaṁ yāvad yuktyā pratigrahāt |
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «မှန်ကန်သော အကြောင်းအရာကို ဆင်ခြင်နိုင်သမျှကာလပတ်လုံး ငါသည် အပြန်အလှန် ကူညီထောက်ပံ့ခြင်းကို လက်ခံ၍လည်း ပေး၍လည်း အသက်ကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားမည်။ အကြောင်းမူကား ဉာဏ်ပညာရှိ၍ နီတိ-ရှာစတြာ (အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အကျင့်သိက္ခာ၏ သိပ္ပံ) တွင် ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှိသည် ကြီးမား၍ ကြောက်မက်ဖွယ်သော ဘေးအန္တရာယ်ကြုံရသော်လည်း ထိုဘေးထဲသို့ မနစ်မြုပ်ဘဲ ထွက်မြောက်ရန် အားထုတ်တတ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in severe adversity, a truly wise person does not collapse into despair; using yukti (sound reasoning) and appropriate means—including mutual assistance—he continues to strive for protection of life and a way out of danger.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and nīti. Here he emphasizes practical wisdom: when threatened by calamity, one should employ reasoned strategy and reciprocal support to safeguard life rather than surrender to fear.