Shloka 15
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
वसुहोम बोले--राजन्! दण्ड सम्पूर्ण जगत्के नियमके अंदर रखनेवाला है। यह धर्मका सनातन स्वरूप है। इसका उद्देश्य है प्रजाको उद्दण्डतासे बचाना। इसकी उत्पत्ति जिस तरहसे हुई है, सो बता रहा हूँ; सुनो ।।
Vasuharomā uvāca—rājan! daṇḍaḥ sampūrṇaṁ jagad niyamasya antargataṁ dhārayati. eṣa dharmasya sanātanaḥ svarūpaḥ. asya prayojanaṁ prajāṁ auddaṇḍyāt rakṣitum. asya utpattiḥ yathābhūtā mayā te kathyate; śṛṇu. brahmā yiyakṣuḥ bhagavān sarvalokapitāmahaḥ, ṛtvijaṁ nātmanas tulyaṁ dadarśa—iti hi naḥ śrutam.
ဝသုဟရောမက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ဒဏ္ဍ (daṇḍa) သည် လောကအကုန်လုံးကို စည်းကမ်း၏ အကန့်အသတ်အတွင်း ထိန်းထားသော အရာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဓမ္မ၏ အစဉ်အမြဲတည်သော ရုပ်သဘောဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူတို့ကို ဥပဒေမဲ့မှုနှင့် မာနထောင်လွှားမှုမှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ယခု ငါသည် ၎င်း၏ မူလဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ပြောမည်—နားထောင်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်မှာ တစ်ခါက လောကအားလုံး၏ ပိတামဟ ဘုရားဗြဟ္မာ (Brahmā) သည် ယဇ်ပူဇော်ပွဲ ပြုလိုခဲ့သော်လည်း၊ မိမိနှင့် တူညီလောက်သော ရ္ဋ္ဝိဇ် (ṛtvij) ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးကို မတွေ့မြင်ခဲ့ဟု ဆိုကြသည်»။
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Daṇḍa (punitive authority) is presented as an eternal instrument of dharma that maintains social and cosmic order by restraining unruliness; its ethical aim is protection of the people rather than mere retribution.
Vasuharoma begins explaining the origin and purpose of daṇḍa to the king, introducing a traditional account in which Brahmā wishes to perform a sacrifice but cannot find an officiating priest equal to himself—setting up the ensuing origin-story.