Shloka 4
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
प्रभो! देवता, ऋषि, पितर, महात्मा, यक्ष, राक्षस, पिशाच तथा साध्यगण एवं पशु- पक्षियोंकी योनिमें निवास करनेवाले जगत्के समस्त प्राणियोंके लिये भी सर्वव्यापी महातेजस्वी दण्ड ही कल्याणका साधन है ।।
Yudhiṣṭhira uvāca: Prabho! devatā-ṛṣi-pitaro mahātmānaḥ yakṣa-rākṣasa-piśācāḥ tathā sādhyagaṇāḥ evaṃ paśu-pakṣīṇāṃ yoniṣu nivāsinaś ca jagataḥ samastaprāṇinaḥ prati sarvavyāpī mahātejasvī daṇḍa eva kalyāṇasya sādhanam. Ity evam ukte bhavatā daṇḍe vai sacarācaram, paśyatā lokam āsaktaṃ sasurāsuramānuṣam; etad icchāmy ahaṃ jñātuṃ tattvena, bharatarṣabha.
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်— «အရှင်ဘုရား၊ လောကရှိ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွက်—ဒေဝတားများ၊ ရှိများ၊ ပိတရ်များ၊ မဟာတ္မာများ၊ ယက္ခများ၊ ရာက္ခသများ၊ ပိသာစများ၊ သာဓျများနှင့် တိရစ္ဆာန်၊ ငှက်တို့၏ ယောနိ၌ နေထိုင်သူများအထိ—အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော တန်ခိုးကြီး ‘ဒဏ္ဍ’ (တရားသဘောတရားအရ အပြစ်ဒဏ်နှင့် ထိန်းချုပ်မှု၏ အာဏာ) တစ်ခုတည်းသာ ကောင်းကျိုး၏ နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် လောကသည် ဆန္ဒတပ်မက်မှု၌ ကပ်လျက်ရှိကြောင်း—ဒေဝ၊ အသူရ၊ လူတို့အပါအဝင်—မြင်လျက် ‘လှုပ်ရှားသမျှ မလှုပ်ရှားသမျှ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ဒဏ္ဍပေါ်၌ တည်သည်’ ဟု ထိုသို့ မိန့်ကြားခဲ့သဖြင့်၊ ဗာရတတို့အနက် နွားထီးတော်တည်းဟူသော အရှင်၊ ဤအရာကို အမှန်တကယ် သဘောတရားအတိုင်း သိလိုပါသည်»။
युधिछ्िर उवाच
Educational Q&A
Daṇḍa—understood as rightful punishment and the restraining power of law—functions as a universal instrument of welfare: it curbs harmful impulses, protects beings, and stabilizes dharma across all realms (divine, demonic, human, and animal).
In the Shānti Parva’s discourse on rājadharma, Yudhiṣṭhira addresses the teacher-figure (honored as ‘bharatarṣabha’) and asks for a deeper, principled explanation of the claim that the entire moving and unmoving world is founded upon Daṇḍa, especially since all beings are seen to be attached to desire and self-interest.