Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa

The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa

बालो>प्यबाल: स्थविरो रिपुर्य: सदा प्रमत्तं पुरुषं निहन्यात्‌ | कालेनान्यस्तस्य मूलं हरेत कालज्ञाता पार्थिवानां वरिष्ठ:

bālo ’py abālaḥ sthaviro ripur yaḥ sadā pramattaṃ puruṣaṃ nihanyāt | kālenānyas tasya mūlaṃ haret kālajñātā pārthivānāṃ variṣṭhaḥ ||

ဘီရှ္မက ပြောသည်။ ရန်သူသည် ကလေးဖြစ်စေ၊ မကလေးဖြစ်စေ—ငယ်ရွယ်သူဖြစ်စေ အိုမင်းသူဖြစ်စေ—အမြဲမသတိထားသော လူကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အချိန်ကောင်းကို ရရှိသော အခြားရန်သူတစ်ဦးကလည်း ဘုရင်ကို အမြစ်မှပင် ဆွဲထုတ်ပစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အချိန်ကို သိ၍ အချိန်နှင့်အညီ လုပ်ဆောင်နိုင်သူသည် အုပ်ချုပ်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်သည်။

बालःa child
बालः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अबालःnot a child (i.e., a youth/adult)
अबालः:
Karta
TypeAdjective
Rootअबाल
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थविरःan old man
स्थविरः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थविर
FormMasculine, Nominative, Singular
रिपुःenemy
रिपुः:
Karta
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
प्रमत्तम्careless, negligent
प्रमत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रमत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
निहन्यात्would/should kill, strike down
निहन्यात्:
TypeVerb
Rootहन् (नि + हन्)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कालेनby/with time; at the right time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
अन्यःanother (person)
अन्यः:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/of that (man/king)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मूलम्root; foundation
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
हरेतwould/should take away, remove
हरेत:
TypeVerb
Rootहृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कालज्ञाताknower of time/opportunity
कालज्ञाता:
Karta
TypeNoun
Rootकालज्ञातृ (काल + ज्ञातृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थिवानाम्of kings
पार्थिवानाम्:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Genitive, Plural
वरिष्ठःthe best, most excellent
वरिष्ठः:
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
E
enemy (ripu)
K
king/ruler (pārthiva)