Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship

भीष्मजी कहते हैं--युधिष्ठिर! इस प्रकार जो राजा गुणवान्‌ भृत्योंको अपने-अपने स्थानपर रखते हुए कार्योमें लगाता है, वह राज्यके यथार्थ फलका भागी होता है ।।

bhīṣma uvāca— yudhiṣṭhira! evaṃ yo rājā guṇavān bhṛtyān sva-sva-sthāneṣu sthāpayitvā kāryeṣu niyojayati, sa rājya-sya yathārtha-phalasya bhāgī bhavati. na ca svaṃ sthānam utkramya pramāṇam abhisatkṛtaḥ; āropyaḥ tvāṃ svakāt sthānād utkramyānyat pramādyati.

ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်—“ယုဓိဋ္ဌိရရေ၊ မင်းသည် ကိုယ်တိုင် သီလရှိ၍ အမှုထမ်းများကို မိမိတို့၏ သင့်လျော်ရာ နေရာတွင် ထားကာ၊ တစ်ဦးချင်းစီကို ကိုက်ညီသော တာဝန်များတွင် စေခိုင်းလျှင် အာဏာပိုင်မှု၏ မှန်ကန်သော အကျိုးफलကို အမှန်တကယ် ရရှိ၏။ အကြောင်းမူကား လူတစ်ဦးကို မိမိနေရာထက် ကျော်လွန်အောင် မမြှောက်တင်သင့်—မိမိအဆင့်ကို ကျော်လွန်သွားသောသူသည် ယုံကြည်ထိုက်မှု ပျက်ကွက်ပြီး ဂုဏ်ပြုထိုက်သူ မဟုတ်တော့။ ရှေးပုံပြင်တစ်ပုဒ်က ထင်ရှားစွာ ပြသသည်—ခွေးကို မိမိနေရာမှ မြှောက်တင်၍ အမြင့်သို့ တက်စေသော် ပေါ့လျော့၍ ယုံကြည်မရ ဖြစ်လာသည်။ ထိုနည်းတူပင် အဆင့်နိမ့်သူကို သူ၏ စွမ်းရည်နှင့် လူမှုအတိုင်းအတာထက် မြင့်သော ရာထူးပေးလျှင် မာနကြီး၍ အထိန်းအကွပ်မဲ့ ဖြစ်တတ်သည်။”

nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
svaṃone's own
svaṃ:
Karma
TypeAdjective
Rootsva
Formneuter, accusative, singular
sthānamplace/position
sthānam:
Karma
TypeNoun
Rootsthāna
Formneuter, accusative, singular
utkramyahaving overstepped/left
utkramya:
TypeVerb
Rootut-√kram
Formktvā (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
pramāṇamauthority/standard; credibility
pramāṇam:
Karma
TypeNoun
Rootpramāṇa
Formneuter, accusative, singular
abhisatkṛtaḥhonoured/respected
abhisatkṛtaḥ:
TypeAdjective
Rootabhi-sat-√kṛ
Formkta (past passive participle), masculine, nominative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira
R
rājā (king)
B
bhṛtyāḥ (retainers/servants)
Ś
śvā (dog, as illustrative example)