Shloka 23

Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)

Devanagari script

राजा गुणशताकीर्ण एष्टव्यस्तादृशो भवेत्‌ | योधाश्रैव मनुष्येन्द्र सर्वे गुणगणैर्वृता:

Transliteration

bhīṣma uvāca | rājā guṇaśatākīrṇa eṣṭavyas tādṛśo bhavet | yodhāś caiva manuṣyendra sarve guṇagaṇair vṛtāḥ |

Translation

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– “ဂုဏ်သတ္တိရာပေါင်းများစွာဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မင်းသည် ပြည်သူတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် လိုလား၍ ရွေးချယ်သင့်သော အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်၏။ အို လူတို့၏ အရှင်၊ နိုင်ငံကို ကာကွယ်ရာတွင် မင်းကို ထောက်ကူသော စစ်သူရဲတို့လည်း ထူးမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိအစုအဝေးများဖြင့် ပြည့်စုံရမည်။ ထို့ကြောင့် ဤတာဝန်အတွက် လူကောင်းတို့ကို ရှာဖွေရမည်၊ မိမိ၏ တိုးတက်မှုကို လိုလားသော မင်းသည် မိမိစစ်သားတို့ကို မည်သည့်အခါမျှ မထီမဲ့မြင် မပြုရ။”

Word by Word

• राजा: king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• गुणशताकीर्णः: filled with hundreds of virtues
• गुणशताकीर्णः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गुणशताकीर्ण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• एष्टव्यः: to be desired/sought
• एष्टव्यः: Karta
• Type: Adjective
• Root: इष्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तादृशः: such (of that kind)
• तादृशः: Karta
• Type: Adjective
• Root: तादृश
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भवेत्: should be/would be
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• योधाः: warriors/soldiers
• योधाः: Karta
• Type: Noun
• Root: योध
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• मनुष्येन्द्र: O lord of men (king)
• Type: Noun
• Root: मनुष्येन्द्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• गुणगणैः: by groups/collections of virtues
• गुणगणैः: Karana
• Type: Noun
• Root: गुणगण
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• वृताः: endowed/covered (with)
• वृताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: वृ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• manuṣyendra (addressed king, contextually Yudhishthira)
• rājā (the king)
• yodhāḥ (soldiers/warriors)