Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession

इन्द्रियोंको संयममें रखो, मनको वशमें करो और वाणीका संयम करके मौन रहा करो। ये मन, वाणी और इन्द्रियाँ दुर्बल हों या अहितकारक, इन्हें विषयोंकी ओर जानेसे रोकनेवाला अपने सिवा दूसरा कोई नहीं है ।।

prāptisṛṣṭeṣu bhāveṣu vyapakṛṣṭeṣv asambhave | prajñānatṛpto vikrāntas tvadvidho nānuśocati ||

ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်—အင်္ဒြိယတို့ကို ထိန်းချုပ်၍ စိတ်ကို အုပ်စိုးကာ၊ စကားကိုလည်း စည်းကမ်းထားပြီး တိတ်ဆိတ်နေကြလော့။ စိတ်၊ စကားနှင့် အင်္ဒြိယတို့သည် အားနည်းသော်လည်းကောင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော်လည်းကောင်း၊ အာရုံဝတ္ထုတို့ဆီသို့ မလွှဲမရှောင်သွားစေရန် တားဆီးနိုင်သူမှာ ကိုယ်တိုင်မှတပါး အခြားမရှိ။ အကျိုးအမြတ်ဖြစ်စေ အရှုံးဖြစ်စေ၊ အောင်မြင်နိုင်စေ မအောင်မြင်နိုင်စေ—ဖြစ်ရမည့်အတိုင်း အခြေအနေတို့ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း၊ ပညာဖြင့် ပြည့်ဝ၍ သတ္တိဖြင့် တည်ငြိမ်သော သင်ကဲ့သို့သောသူသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၌ မကျရောက်။

प्राप्तिin attainment / on obtaining
प्राप्ति:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राप्ति
FormFeminine, Locative, Singular
सृष्टेषुin (things) obtained/produced
सृष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसृष्ट
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
भावेषुin states/things
भावेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभाव
FormMasculine, Locative, Plural
व्यपकृष्टेषुin (things) lost/removed/withdrawn
व्यपकृष्टेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootव्यपकृष्ट
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
असम्भवेin non-occurrence / in impossibility
असम्भवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअसम्भव
FormMasculine, Locative, Singular
प्रज्ञानतृप्तःsated/content with wisdom
प्रज्ञानतृप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रज्ञान-तृप्त
FormMasculine, Nominative, Singular
विक्रान्तःvaliant/steadfast
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वद्विधःone like you
त्वद्विधः:
Karta
TypeNoun
Rootत्वद्-विध
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अनुशोचतिgrieves / laments
अनुशोचति:
TypeVerb
Rootअनु-शुच्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhishma