Shloka 27
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
अशक्यमिति कृत्वा वा ततो<चन्यै: संविदं चरेत् । ब्रह्मदण्डमदृष्टेषु दृष्टेषु चतुरद्धिणीम्
aśakyam iti kṛtvā vā tato 'nyaiḥ saṃvidaṃ caret | brahmadaṇḍam adṛṣṭeṣu dṛṣṭeṣu catur-aṅgiṇīm ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– «တစ်ယောက်တည်းဖြင့် မဖြစ်နိုင်ဟု သတ်မှတ်ရသော ကိစ္စရှိလျှင် ထိုအခါ အခြားသူများနှင့် တိုင်ပင်ညှိနှိုင်း၍ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်။ မျက်စိမမြင်နိုင်လောက်အောင် ဝေးကွာသော ရန်သူတို့အပေါ်တွင် ‘ဗြဟ္မဒဏ္ဍ’—သန့်ရှင်းသော အာဏာနှင့် မူဝါဒ၏ အင်အား—ကို အသုံးချရမည်။ မျက်မြင်နီးကပ်သော ရန်သူတို့အပေါ်တွင်မူ စတုရင်္ဂိဏီတပ် (ခြေလျင်၊ မြင်းတပ်၊ ရထားတပ်၊ ဆင်တပ်) ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရမည်။ ထို့ကြောင့် သတိပညာသည် မဆင်မခြင် တစ်ယောက်တည်း ကြိုးစားခြင်းမဟုတ်ဘဲ တိုင်ပင်မှုနှင့် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not persist in solitary action when a task exceeds one’s capacity; seek counsel and coordinated planning. Apply proportionate means: moral/political pressure for distant or unseen threats, and military force for immediate, visible threats.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises the ruler on practical decision-making: when to consult allies/advisers, and how to choose between non-violent authoritative measures (brahmadaṇḍa) and direct military deployment (the fourfold army).