Shloka 30
Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host
भुजनक्रा धनु:स्रोता हस्तिशैला हयोपला । मेदोमज्जाकर्दमिनी छत्रहंसा गदोडुपा
bhujanakrā dhanuḥsrotā hastiśailā hayopalā | medomajjākardaminī chatrahaṃsā gadodupā ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်—ထိုအခါ စစ်မြေပြင်၌ သွေးမြစ်တစ်စင်း စီးဆင်းလာ၏၊ ပရလောကသို့ စီးသွားသကဲ့သို့ပင်။ သွေးသည် ၎င်း၏ရေဖြစ်၏။ ရထားများသည် ရေဝဲကဲ့သို့ ထင်ရ၍ အလံများသည် ကမ်းနားသစ်ပင်များကဲ့သို့ ရပ်တည်၏။ အရိုးများသည် ကျောက်ခဲသဲခဲကဲ့သို့ ထင်ရပြီး ဖြတ်တောက်ထားသော လက်မောင်းများသည် ရေမြက်တန်းကဲ့သို့ မြင်ရ၏။ လေးများသည် စမ်းချောင်းများဖြစ်၍ ဆင်များသည် ဘေးတောင်တန်းကဲ့သို့၊ မြင်းများသည် ကျောက်တုံးကြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အဆီနှင့် အရိုးမြစ်သည် ရွံ့ကန့်ဖြစ်၍ ထီးများသည် ဟင်္သာများကဲ့သို့၊ ဂဒါများသည် လှေများကဲ့သို့ ထင်ရ၏။ ထိုသို့ သတ်ဖြတ်မှုကို ကြောက်မက်ဖွယ် ကူးဖြတ်ရာအဖြစ် ပုံဖော်ထားလေသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses an extended metaphor—a river made of blood and battlefield debris—to convey the terrifying moral cost of war. Even when war is fought under the banner of duty, its reality is dehumanizing and destructive, reminding the listener to see beyond victory to the suffering and karmic weight of violence.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the scene of the Kurukṣetra battle: slaughter has become so intense that it is poetically described as a blood-river, with weapons, bodies, and royal insignia appearing as features of a river—streams, banks, mud, swans, and boats.