Shloka 31
शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्
Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलम् । सब ओर कबन्ध खड़े दिखायी दे रहे थे और सूर्यमण्डलके बीचसे वहाँ बड़ी भारी उल्का गिरी ।। रथैर्भग्नैर्युगाक्षैश्न निहतैश्व महारथै:
sañjaya uvāca |
papāta mahatī colkā madhyenādityamaṇḍalam |
sarvato kabaṇdhāḥ khaḍgā dṛśyante sma sūryamaṇḍalasya madhyena tatra bṛhatī ulkā nipapāta ||
rathair bhagnair yugākṣaiś ca nihatāiś ca mahārathaiḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ကြီးမားသော မီးလုံးတစ်လုံးသည် နေရောင်ဝိုင်း၏ အလယ်ကို ဖြတ်သန်းသကဲ့သို့ ကျရောက်လာ၏။ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ခေါင်းမဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာများ ရပ်တည်နေသည်ကို မြင်ရပြီး၊ နေရောင်ဝိုင်း၏ အလယ်မှတဆင့် မီးတောက်ကြီးတစ်ခု ထိုနေရာသို့ ဆင်းကျလာသည်။ စစ်မြေပြင်သည် ချိုးဖျက်ပျက်စီးသွားသော ရထားများ၊ ယုဂ်နှင့် အက်ဆယ်များ ပျက်ကွဲနေခြင်းတို့နှင့်အတူ၊ မဟာရథသူရဲကောင်းကြီးများလည်း လဲကျသတ်ဖြတ်ခံထားရ၍ ပြန့်ကျဲနေ၏—စစ်၏ အဆုံးအဖြတ်ကာလ၌ စိတ်ဓာတ်နှင့် သီလအမှောင်ကို ပိုမိုတိုးစေသော အမင်္ဂလာနိမိတ်တစ်ရပ်ဖြစ်၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how adharma-driven violence is accompanied—within epic poetics—by ominous portents: nature and perception mirror moral collapse. It warns that when righteous restraint is abandoned, the world appears disordered, and destruction multiplies.
Sañjaya reports terrifying battlefield sights and omens: a huge meteor seems to cut through the sun’s disc, headless bodies stand about, and the ground is littered with broken chariots and slain great warriors—signaling the war’s catastrophic intensity.