Shloka 19
अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
आहुस्त्वां राजशार्दूल मुख्य॑ सर्वधनुष्मताम् । धनाध्यक्षोपमं युद्धे शिष्यं संकर्षणस्य च
āhus tvāṁ rājaśārdūla mukhyaṁ sarvadhanuṣmatām | dhanādhyakṣopamaṁ yuddhe śiṣyaṁ saṅkarṣaṇasya ca ||
သဉ္ဇယက ပြော၏— «မင်းတို့အနက် ကျားတော်၊ လူတို့က သင်ကို လေးပစ်သူအားလုံးထဲ၌ အထွဋ်အမြတ်ဟု ကြေညာခဲ့ကြ၏။ စစ်ပွဲ၌ သင်သည် ဥစ္စာဓန၏ အရှင် ကုဗေရနှင့် တူသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ သင်သည်လည်း သင်္ကර්ရှဏ (ဗလရာမ) ၏ တိုက်ရိုက်တပည့်ဖြစ်၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျက်ပင် ဘီမစေနက သင့်ကို ထိုးနှက်ရန် အပေါက်အလမ်းကို မည်သို့ ရှာတွေ့နိုင်ခဲ့သနည်း။ အရှင်မင်း၊ သင်သည် အစဉ်အမြဲ အင်အားကြီး၍ ဂဒါတိုက်ပွဲ၌ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ခဲ့သည်—ထိုပင်လျှင် အပြစ်စိတ်ရှိသူက သင့်ကို မည်သို့ သတ်နိုင်ခဲ့သနည်း»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tension between reputation and outcome: even a warrior famed as the best among archers and trained by the highest authority in mace-fighting can fall when a momentary opening arises. It also shows how grief and partisanship shape moral language—calling the killer “sinful” reflects the speaker’s ethical condemnation rather than a neutral report.
Sañjaya addresses a fallen king/warrior with honorifics, recalling his celebrated prowess—likened to Kubera in splendor and described as a disciple of Saṅkarṣaṇa—then asks how Bhīmasena could have found a chance to strike and kill him despite such strength and expertise in gada-yuddha (mace combat).