Shloka 20
Chapter 15: Counsel on Initiative vs. Renunciation in the Rajasuya Project (सभापर्व, अध्याय १५)
मूर्थाभिषिक्त नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् | आदत्ते न च नो दृष्टो5 भाग: पुरुषत: क्वचित्
mūrdhābhiṣiktaṁ nṛpatiṁ pradhāna-puruṣo balāt | ādatte na ca no dṛṣṭo bhāgaḥ puruṣataḥ kvacit ||
ကൃഷ്ണက ပြောသည်—“သူသည် ‘အဓိကပုရုသ’ ဟု ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ အထက်ဆုံးအဖြစ် ထင်မြင်ကာ၊ ဗလဖြင့် အဘိသေကခံပြီးသား မင်းများကိုတောင် ဖမ်းဆီးယူတတ်သည်။ ထိုသို့ သရဖူဆောင် မင်းများအနက် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သူက ‘အခွန်အဝေ’ မတောင်းယူဘဲ မထားခဲ့သည့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ ကျွန်ုပ်တို့ မမြင်ဖူး—သူတို့ကို အကျဉ်းသားအဖြစ် လျှော့ချကာ အခွန်ပေးသူလို ဆက်ဆံသည်။”
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
Legitimate kingship rests on lawful consecration and righteous conduct; a self-appointed overlord who uses force to seize anointed rulers and extract ‘shares’ (tribute through captivity) violates dharma and undermines political legitimacy.
Kṛṣṇa describes a powerful figure who, acting as a paramount ruler, forcibly subjugates consecrated kings—taking them as captives and compelling tribute—highlighting the pattern of coercive domination rather than lawful sovereignty.