Shloka 36

अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च

Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter

Devanagari script

तमारोप्य रथे राजन्‌ दण्डधारो नराधिपम्‌

Transliteration

tam āropya rathe rājan daṇḍadhāro narādhipam

Translation

သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အို မင်းကြီး၊ ထို လူတို့၏ အရှင်ကို ရထားပေါ်သို့ မြှောက်တင်ပြီးနောက်၊ ဒဏ္ဍကိုင်သူ (ရထားမောင်း/အထောက်အကူ) သည် သူ့ကို ထိန်းကာ ကာကွယ်စီမံပေး하였다။ ဤသည်မှာ စစ်မြေပြင်၏ တာဝန်သိမှုကို ပြသသကဲ့သို့၊ အကြမ်းဖက်မှုအလယ်၌ပင် ကျဆုံးသွားသော ခေါင်းဆောင်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် မိမိအခန်းကဏ္ဍကို စနစ်တကျ ထမ်းဆောင်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आरोप्य: having mounted/placed (him) up
• Type: Verb
• Root: आ-रुह्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• रथे: in/on the chariot
• रथे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• दण्डधारः: the staff-bearer (policeman/guard)
• दण्डधारः: Karta
• Type: Noun
• Root: दण्डधार
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नराधिपम्: the lord of men (king)
• नराधिपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नराधिप
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sanjaya
• King (Dhritarashtra, addressed as rājan)
• ratha (chariot)
• daṇḍa (staff/rod of authority)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights role-based duty (svadharma) in war: even in chaos, attendants act with discipline and responsibility toward a leader, reflecting the ethical expectation of order, protection, and proper conduct amid violence.

What is happening in the narrative?

Sanjaya reports to the king that an attendant/charioteer (daṇḍadhāra) lifts a ruler (narādhipa) onto a chariot—suggesting the removal or securing of a king/commander in the midst of battle.