Shloka 61
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप । मदमूर्च्छान्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता
na saṃvārayituṃ śaktā tava senā janādhipa | mada-mūrcchānvita-ātmā vai pramadevādhvani sthitā ||
သဉ္ဇယက ပြော၏— လူတို့၏အုပ်စိုးရှင်တော်၊ သင်၏တပ်သည် သူတို့ကို တားဆီးရန် မစွမ်းနိုင်ခဲ့။ မူးယစ်မှုနှင့် မေ့မြောမှုက စိတ်ကို လွှမ်းမိုးသဖြင့် လမ်းပေါ်တွင် သတိမဲ့သော မိန်းမတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ရပ်နေကာ တိုက်ခိုက်လာသော သူရဲကောင်းတို့ကို မတားနိုင်ခဲ့။ ဤပိုဒ်သည် စစ်တွင် စည်းကမ်းနှင့် သတိပြတ်သားမှု ပျောက်ကွယ်သွားလျှင် တပ်ကြီးတစ်တပ်ပင် ကာကွယ်တံတိုင်းမဟုတ်ဘဲ လှုပ်ရှားမရသော အတားအဆီးတစ်ခုသာ ဖြစ်သွားကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
An army (or any collective) collapses in effectiveness when overcome by ‘mada’ (reckless arrogance/intoxication) and ‘mūrcchā’ (stupor/confusion). The ethical implication is that leadership and dharma in conflict require steadiness, alertness, and self-control; without these, strength becomes useless.
Sañjaya reports to the king that the Kaurava host could not restrain the advancing fighters. The army, mentally overwhelmed, stood inert in the path—likened to a stupefied, heedless woman—signaling a breakdown of order and resistance at that moment in the battle.