Shloka 5
Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal
Devanagari script
अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तम: । सर्वतेजोमयो देवो योगात् सुष्वाप तत्र ह,सम्पूर्ण लोकोंके ईश्वर इन भगवान् श्रीहरिने पृथ्वीदेवी-की सृष्टि करके जलमें शयन किया। वे महात्मा पुरुषोत्तम सर्वतेजोमय देवता योगशक्तिसे उस जलमें सोये
Transliteration
apsu vai śayanaṃ cakre mahātmā puruṣottamaḥ | sarvatejomayo devo yogāt suṣvāpa tatra ha ||
Translation
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်— «မဟာသတ္တဝါ ပုရုရှိုတ္တမသည် ရေပြင်ကို မိမိ၏ အိပ်ရာအဖြစ် ပြုတော်မူ၏။ အလင်းရောင်အပြည့်ရှိသော ထိုဒေဝတော်သည် ထိုနေရာ၌ ယောဂသမာဓိဖြင့် လဲလျောင်းတော်မူကာ—ဖန်ဆင်းခြင်းအပေါ် အရှင်သခင်၏ အာဏာနှင့်၊ အရာအားလုံး မူလသမုဒ္ဒရာထဲသို့ လျှောကျသကဲ့သို့ ဖြစ်သော်လည်း လောကကို ထိန်းသိမ်းထားသော တည်ငြိမ်သည့် အင်အားကို ပြသတော်မူ၏»။
Word by Word
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Locative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
शयनम्lying down; bed; sleep
शयनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशयन
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रेmade; took up
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, Third, Singular, Atmanepada
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषोत्तमःthe supreme person
पुरुषोत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषोत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वतेजोमयःconsisting wholly of splendor
सर्वतेजोमयः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वतेजोमय
FormMasculine, Nominative, Singular
देवःthe god
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
योगात्by/through yoga (yogic power)
योगात्:
Karana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
सुष्वापslept
सुष्वाप:
TypeVerb
Rootस्वप्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
Puruṣottama (Viṣṇu/Nārāyaṇa)T
the waters (cosmic ocean)Y
yoga (yogic power)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes