Shloka 84
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
विप्रजग्मुरनीकेषु मेघा वातहता इव । मृद्नन्तः स्वान्यनीकानि विनदन्त: शरातुरा:
viprajagmur anīkeṣu meghā vātahatā iva | mṛdnantaḥ svāny anīkāni vinadantaḥ śarāturāḥ ||
စဉ္ဇယက ပြောသည်—ပာဏ္ဍု၏သား ဘီမသည် မြင်းစီးသူတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ မူးမောရူးသွပ်နေသော ဆင်များစွာသည် လေတိုက်ခတ်၍ ထိုးနှက်ခံရသော မိုးတိမ်များကဲ့သို့ စစ်တန်းစီပုံများအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အနှံ့အပြား ရှုပ်ထွေးသွား하였다။ ကိုယ့်တပ်ရင်းကိုပင် နင်းချေဖျက်ဆီး၍ မြားဒဏ်နာကျင်မှုကြောင့် ဒုက္ခအော်ဟစ်လေ၏—စစ်ပွဲတွင် ထိန်းမနိုင်သော အင်အားသည် ကိုယ့်ဘက်ကိုပင် ပျက်စီးစေတတ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical insight of the epic: violence unleashes forces that easily become uncontrollable. Power without restraint and coordination can rebound upon one’s own people, turning strength (war-elephants) into self-inflicted disaster.
After Bhīma kills many mounted fighters, the Kaurava war-elephants—wounded by arrows and maddened—lose control, scatter through the formations, trample their own troops, and cry out in pain, creating panic and disorder in the Kaurava ranks.