Mahabharata — Bhishma Parva, Shloka 81
Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions
एवं द्वन्दडसहस्राणि रथवारणवाजिनाम् । पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुले,इस प्रकार उस घमासान युद्धमें आपके और पाण्डवपक्षके रथ, हाथी, घोड़े और पैदल सैन्यके सहसोरों योद्धाओंमें द्वन्ध-युद्ध चल रहा था
evaṁ dvandva-sahasrāṇi ratha-vāraṇa-vājinām | padātīnāṁ ca samare tava teṣāṁ ca saṅkule ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့ကြောင့် သင်တို့၏ တပ်နှင့် သူတို့၏ တပ်တို့ ရောယှက်နေသော အလွန်ရှုပ်ထွေးသည့် စစ်မြေပြင်၌ ရထားစစ်သည်များ၊ ဆင်စီးသူများ၊ မြင်းစီးသူများနှင့် ခြေလျင်စစ်သည်များအကြား တစ်ဦးချင်း တိုက်ပွဲများသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ များစွာ ဖြစ်ပွားနေ하였다။ ထိုမြင်ကွင်းသည် စစ်၏ သီလပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုကို ဖော်ပြသည်– တပ်များ တိုက်မိသည့်အခါ တစ်ဦးချင်း၏ သတ္တိနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဓမ္မ (svadharma) သည် အလွန်အကျွံ အ乱အယှက်နှင့် အပြန်အလှန် ဖျက်ဆီးမှုအတွင်း စမ်းသပ်ခံရလေ၏။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war collapses order into saṅkula (confusion): even when warriors pursue their perceived duty, the battlefield becomes a moral and practical tangle where countless individual duels erupt, underscoring the grave cost and complexity of kṣatriya-dharma in conflict.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the battle has become a dense mêlée: thousands of one-on-one fights are occurring simultaneously among chariot-fighters, elephant troops, cavalry, and infantry from both sides, all intermingled on the field.