Shloka 3
Chapter 43: Tumult of Battle-Sounds and the Proliferation of Dvandva
Paired Engagements
ऊर्ध्वमूलमध:शाखमश्चत्थं प्राहुरव्ययम् । छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ।।
ūrdhva-mūlam adhaḥ-śākham aśvatthaṁ prāhur avyayam | chandāṁsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit || (gītā 15.1) na rūpam asyeha tathopalabhyate nānto na cādir na ca sampratiṣṭhā | aśvattham enaṁ su-virūḍha-mūlam asaṅga-śastreṇa dṛḍhena chittvā ||
မပျက်မယွင်းသော အရှွတ္ထ (aśvattha) သစ်ပင်ကို ရှေးသူတို့က ဆိုကြသည်—အမြစ်သည် အထက်၌ရှိ၍ အကိုင်းအခက်များသည် အောက်သို့ ဆင်းလျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ အရွက်များမှာ ဝေဒသီချင်းများ (Vedic hymns) ဖြစ်ပြီး၊ ဤသစ်ပင်ကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူသည် ဝေဒကို သိသူ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ၎င်း၏ အမှန်ရုပ်သဘောကို ဤလောက၌ ထိုသဘောအတိုင်း မဖမ်းမိနိုင်—အစမရှိ၊ အဆုံးမရှိ၊ တည်မြဲရာ အခြေခံလည်း မရှိ။ ထို့ကြောင့် အတ္တ၊ မမတနှင့် ဝါသနာတို့ကဲ့သို့ အလွန်ခိုင်မာသော အမြစ်များဖြင့် နက်ရှိုင်းစွာ တည်သော ဤလောကဖြစ်စဉ် အရှွတ္ထကို မကပ်မငြိ (non-attachment) ဟူသော ခိုင်မာသည့် လက်နက်ဖြင့် ဖြတ်တောက်ကာ၊ ရောယှက်ချုပ်နှောင်မှုမှ လှည့်ကွာ၍ လောကဆက်လက်မှုထက် မြင့်မြတ်သော အကျိုးအမြတ်ကို ရှာဖွေရမည်။
अजुन उवाच
Educational Q&A
Saṁsāra is portrayed as an inverted, impermanent-yet-continuing world-tree whose visible structure cannot be securely grasped as ultimate reality. Freedom requires cutting its deep roots—attachment, egoism, and craving—using the disciplined ‘weapon’ of non-attachment, thereby turning toward liberating knowledge.
In the teaching context of the Gītā, the speaker introduces a vivid metaphor: the aśvattha tree represents worldly existence and its entangling growth. The instruction is practical and ethical-spiritual: recognize the instability of worldly supports and actively sever attachment through firm inner discipline.