Shloka 11
Adhyāya 41 — Yudhiṣṭhira’s Gurv-anumati and Strategic Counsel (युधिष्ठिरस्य गुर्वनुमतिः)
सम्बन्ध-- इस प्रकार अन्य दो गुणोंको दबाकर प्रत्येक गुणके बढ़नेकी बात कही गयी। अब प्रत्येक गुणकी वृद्धिके लक्षण जाननेकी इच्छा होनेपर क्रमशः सत्त्गगुण
arjuna uvāca — sarvadvāreṣu dehe 'smin prakāśa upajāyate | jñānaṁ yadā tadā vidyād vivṛddhaṁ sattvam ity uta ||
အာర్జုနက ပြောသည်– ဤကိုယ်ခန္ဓာ၌ ‘တံခါး’ အားလုံး၊ ဆိုလိုသည်မှာ စိတ်နှင့် အာရုံခံအင်္ဂါများတွင် အလင်းရောင်ကဲ့သို့သော ထင်ရှားမှု ပေါ်ထွန်းလာ၍ ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းနှင့် မှန်ကန်သော သိမြင်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ သတ္တဝ (sattva) တိုးပွားခိုင်မာလာပြီဟု သိရမည်။
अजुन उवाच
Educational Q&A
The growth of sattva is recognized by inner illumination: clarity in the mind, heightened discernment, and a steady capacity for knowledge through the senses and faculties. This clarity supports ethical action by making right judgment and self-restraint easier.
Arjuna is asking about the observable signs of the three guṇas. In response, the text begins by describing how to identify an increase of sattva: when ‘light’ and knowledge arise throughout one’s embodied faculties.