Shloka 226
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
स्यन्दनैर्वरवर्माणो भीष्मस्यासन् पुरोगमा: । श्रुतायुध
sañjaya uvāca | syandanair varavarmāṇo bhīṣmasyāsan purogamāḥ | śrutāyudhaś citrasenaḥ purumitraḥ viviṁśatiḥ śalyaḥ bhūriśravā tathā mahārathī vikarṇaḥ—ete sapta mahādhanurdharā vīrā rathoparī ārūḍhāḥ sundara-kavaca-dhāriṇaḥ droṇaputram aśvatthāmānam ātmanaḥ purataḥ kṛtvā bhīṣmasya purastāt purastāc ceruḥ ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်—ဘီရှ္မ၏ ရှေ့တွင် တောက်ပသော သံကာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ရထားစီး စစ်သည်များ၏ ရှေ့တန်းတပ်က ချီတက်နေ၏။ ရှရုတယုဓ၊ ချိထ္ရစေန၊ ပုရုမိတ္တ၊ ဝိဝိမ်ရှတိ၊ ရှလျ၊ ဘူရိရှ္ရဝါသ နှင့် မဟာရထီ ဝိကර්ဏ—ဤအင်အားကြီး မြားပစ်သူ ၇ ဦးသည် မိမိတို့၏ ရထားများပေါ်တွင် တက်စီး၍ လှပသော ကာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ကာ၊ ဒ్రోဏ၏သား အရှ္ဝတ္ထာမာကို မိမိတို့ရှေ့တွင် ထားပြီး ဘီရှ္မ၏ ရှေ့ရှေ့တွင် ချီတက်သွားကြသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်တွင် အမိန့်ပေးစနစ်နှင့် ကာကွယ်ရေးကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ စီစဉ်ထားခြင်းကို ဖော်ပြသည်—အကြီးအကဲ၏ အာဏာကို ဂုဏ်ပြုသကဲ့သို့၊ အင်အားကြီးသူများကိုလည်း ကာကွယ်ရန်နှင့် အင်အားပြရန် အနေအထားချထားသည်။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethics of martial order: honoring senior command (Bhishma) while arranging capable protectors and forward fighters. It reflects kshatriya discipline—strategy, protection of leaders, and coordinated action rather than impulsive violence.
Sanjaya describes a Kaurava advance: seven renowned chariot-warriors in fine armor ride ahead of Bhishma as a vanguard, with Ashvatthama positioned prominently at the front, indicating a deliberate battle formation and the prominence of key fighters.