Shloka 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक एक सौ सत्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११७ ॥। फल + (0) आजअत+- अष्टादशाधिकशततमोब<् ध्याय: भीष्मका अद्भुत पराक्रम करते हुए पाण्डव-सेनाका भीषण संहार संजय उवाच सम॑ व्यूढेष्वनीकेषु भूयिष्ेष्वनिवर्तिन: । ब्रह्मलोकपरा: सर्वे समपद्यन्त भारत
sañjaya uvāca | samaṁ vyūḍheṣv anīkeṣu bhūyiṣṭheṣv anivartinaḥ | brahmalokaparāḥ sarve samapadyanta bhārata ||
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ဘာရတဝంశသား၊ နှစ်ဖက်တပ်များကို တန်းတူညီမျှ စစ်တန်းစီ (ဗျူဟာ) ဖြင့် စနစ်တကျ ချထားပြီးနောက် စစ်သည်အများစုသည် မိမိတို့ အတန်းအစားအတွင်း တည်ကြည်စွာ ရပ်တည်နေကြ၏။ သူတို့အားလုံးသည် စစ်တွင် ကျောမပြသူများဖြစ်၍၊ ဗြဟ္မလောကကို အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်ဟု ယူကာ တိုက်ပွဲအတွက် အားထုတ်နေကြ၏။ ထိုမြင်ကွင်းသည် စစ်ကို တာဝန်နှင့် သန္နိဋ္ဌာန်၏ ရွေးချယ်ထားသော စမ်းသပ်ခန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ထင်ဟပ်စေပြီး၊ တည်ကြည်မှုနှင့် အလွန်လောကဆိုင်ရာ ဆုလာဘ်ကို မျှော်လင့်ခြင်းက စစ်သည်တို့၏ သဘောတရားဆိုင်ရာ ကိုယ်နားလည်မှုကို ပုံဖော်နေသည်»။
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames battlefield steadfastness as an ethical ideal: warriors are described as anivartinaḥ (not retreating) and as aiming at Brahmaloka, suggesting that courage and commitment to one’s chosen duty are reinforced by a transcendent moral horizon.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that both sides have been set in orderly, balanced formations, with most fighters holding their positions and preparing to engage without retreat.