Shloka 36
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
एते द्रुमाणां राजानो लोके5स्मिन् नात्र संशय: । बरगद
ete drumāṇāṁ rājāno loke 'smin nātra saṁśayaḥ | aliṅdagrahaṇo nityaḥ kṣetrajño nirguṇātmakaḥ | tasmād aliṅgaḥ kṣetrajñaḥ kevalaṁ jñānalakṣaṇaḥ ||
ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «ဤလောက၌ ဤတို့သည် သစ်ပင်တို့အနက် အရှင်မင်းများပင် ဖြစ်ကြသည်—သံသယမရှိ။ ထာဝရ ‘ကွင်း၏သိသူ’ (kṣetrajña) ဖြစ်သော အတ္တမန်သည် အပြင်ပန်းအမှတ်အသားတစ်စုံတစ်ရာဖြင့် မဖမ်းမိနိုင်၊ အကြောင်းမူကား ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို ကျော်လွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ‘ကွင်း၏သိသူ’ သည် ခွဲခြားသိသာစေသော လက္ခဏာမရှိ; သန့်ရှင်းသော အသိစိတ်တည်းဟူသော အရာသာ သူ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာဟု လက်ခံကြသည်»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The Self (kṣetrajña) is eternal and nirguṇa—beyond material qualities—so it cannot be identified by external signs; its only true ‘mark’ is pure consciousness/knowledge (jñāna).
Vāyu-deva is instructing the listener by first asserting a worldly classification (the ‘kings’ among trees) and then pivoting to a higher teaching: the indwelling Self is not an object of sensory identification and is known only as consciousness itself.