Shloka 13
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्नवा नासिका चैव पठचमी । पादौ पायुरुपस्थश्व हस्तौ वागू दशमी भवेत्
śrotraṁ tvak cakṣuṣī jihvā nāsikā caiva pañcamī | pādau pāyur upasthaś ca hastau vāk ca daśamī bhavet | manas tv ekādaśaṁ proktaṁ pūrvaṁ jayet tu tat-samūham | tataḥ sa brahmaṇaḥ sākṣātkāraṁ labhate naraḥ ||
ဝါယုဒေဝက ပြောသည်– «ကြားနာမှု၊ ထိတွေ့မှု၊ မြင်ကွင်း၊ အရသာ၊ အနံ့—ဤတို့သည် အာရုံခံ အင်္ဂါငါးပါး ဖြစ်သည်။ လက်၊ ခြေ၊ အနောက်ပေါက်၊ လိင်အင်္ဂါနှင့် ဝါက် (စကား) တို့သည် လုပ်ဆောင်မှု အင်္ဂါငါးပါး ဖြစ်၍ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်း တစ်ဆယ် ဖြစ်သည်။ မန (စိတ်) ကို တစ်ဆယ့်တစ်ပါးဟု ကြေညာသည်။ လူသည် ဤအစုအဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို အရင်ဆုံး အနိုင်ယူရမည်; ထို့နောက်မှသာ ဗြဟ္မကို တိုက်ရိုက် သိမြင်နိုင်သည်»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Mastery over the senses and organs of action—together with the mind that coordinates them—is presented as the necessary preliminary discipline; when this inner group is conquered, one becomes fit for direct realization of Brahman.
Vāyudeva instructs the listener by enumerating the faculties that bind a person to outward experience (five senses, five action-organs, and the mind) and states a spiritual sequence: first self-conquest, then Brahman-realization.