Shloka 13
Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
दम्भो दर्पो5थ रागश्न भक्ति: प्रीति: प्रमोदनम् । द्यूतं च जनवादश्न सम्बन्धा: स्त्रीकृताश्न ये
vāyudeva uvāca | dambho darpo 'tha rāgaś ca bhaktiḥ prītiḥ pramodanam | dyūtaṃ ca janavādaś ca sambandhāḥ strīkṛtāś ca ye, vipragaṇa |
ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်— «လိမ်လည်ဟန်ဆောင်ခြင်း၊ မာနထောင်လွှားခြင်းနှင့် ရာဂ (ကိလေသာဆန္ဒ)၊ ဆန္ဒလိုအင်ကြောင့် ဖြစ်သော ဘက္တိ (devotion)၊ အာရုံခံအရာဝတ္ထုများအပေါ် ကပ်ငြိခြင်းနှင့် ကိုယ်ပျော်ကိုယ်ရွှင် အလွန်အကျွံပျော်မြူးခြင်း၊ လောင်းကစား၊ လူအများအကြား အငြင်းပွားစကားများ၊ မိန်းမအတွက် ဆက်ဆံရေးများကို တိုးချဲ့ပြုလုပ်ခြင်း—အို ဗြာဟ္မဏအစုအဝေးတို့—ဤအရာတို့သည် ရာဇသ (rajas) ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအဖြစ် ရေတွက်ကြေညာထားသည်»။
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse classifies certain behaviors and mental tendencies—hypocrisy, pride, passion, pleasure-seeking, gambling, contentious speech, and woman-centered entanglements—as expressions of rajas, the agitating quality that fuels desire, restlessness, and ethically compromising conduct.
Vāyudeva is instructing a gathering of brāhmaṇas by enumerating traits that characterize the rajasic disposition, as part of a broader teaching that distinguishes dispositions (guṇas) and their moral-spiritual consequences.