Shloka 17
सप्तहोतृ-विधानम् एवं इन्द्रिय–मनःसंवादः
The Seven Hotṛs and the Debate of Senses and Mind
काष्ठानीवार्द्रशुष्काणि यतमानैरपीन्द्रियै: । गुणार्थान् नाधिगच्छन्ति मामृते सर्वजन्तव:
kāṣṭhānīva ārdraśuṣkāṇi yatamānair api indriyaiḥ | guṇārthān nādhigacchanti mām ṛte sarvajantavaḥ ||
စိတ်က ပြောသည်— «စိုသောသစ်တုံးဖြစ်စေ ခြောက်သောသစ်တုံးဖြစ်စေ သစ်တုံးတို့သည် ကိုယ်တိုင် ‘ခံစား’ မနိုင်သကဲ့သို့၊ သတ္တဝါအားလုံးလည်း အာရုံခံအင်္ဂါတို့က ကြိုးစားအားထုတ်နေသော်လည်း ငါမရှိလျှင် အာရုံအရာဝတ္ထုနှင့် ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို အမှန်တကယ် မသိမြင်နိုင်။ အာရုံထိတွေ့မှုကို အဓိပ္ပါယ်ရှိစေသူမှာ စိတ်ပင် ဖြစ်သည်; ငါမရှိလျှင် ကြိုးစားမှုနှင့် အင်္ဂါတို့သည် အင်အားမဲ့နေတတ်သည်»။
मन उवाच
Educational Q&A
Sense-organs alone do not produce experience; the mind is the indispensable mediator that apprehends sense-objects and their qualities. Without the mind’s participation, sensory effort is as inert as wet or dry wood.
The speaker ‘Mind’ is explaining its role within embodied life: even if the senses are active and striving, perception and enjoyment/knowledge of objects cannot occur without the mind, emphasizing inner causality over mere external faculties.