Shloka 14

Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)

Devanagari script

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपववके अन्तर्गत अश्वमेधपर्वमें चौदहवाँ अध्याय पूरा हुआ

Transliteration

dharmeṇa rājñā dharmajña prāptaṃ rājyam akaṇṭakam | dharmeṇa nihataḥ saṅkhye sa ca rājā suyodhanaḥ ||

Translation

ဓမ္မကို သိသူရေ—မင်းကြီးသည် ဓမ္မ၏ အင်အားဖြင့် ဆူးမရှိ၊ အနှောင့်အယှက်ကင်းသော နိုင်ငံတော်ကို ရရှိ하였다။ ထို့အပြင် ဓမ္မကြောင့်ပင် စစ်မြေပြင်၏ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း၌ စုယောဓန (ဒုရျောဓန) မင်းကြီးလည်း သတ်ဖြတ်ခံရ하였다။ ထို့ကြောင့် ဤဇာတ်ကြောင်းသည် ဓမ္မတရားသည် တရားသော အုပ်ချုပ်မှုကို တည်ထောင်ပေးသကဲ့သို့ အဓမ္မဖြင့် ဆန့်ကျင်သူတို့၏ ကျဆုံးမှုကိုလည်း ဖြစ်စေကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

Word by Word

• {'dharmeṇa': 'by dharma

• through righteousness, lawful and moral order', 'rājñā': 'by the king', 'dharmajña': 'knower of dharma

• one skilled in righteousness and duty (vocative)', 'prāptam': 'obtained

• attained', 'rājyam': 'kingdom

• sovereignty', 'akaṇṭakam': 'without thorns

• free from obstacles, troubles, or hostile claimants', 'nihataḥ': 'slain

• killed', 'saṅkhye': 'in battle

• in the clash of armies', 'sa': 'he

• that one', 'ca': 'and', 'rājā': 'king', 'suyodhanaḥ': "Suyodhana, i.e., Duryodhana (epithet meaning 'one who fights well')"}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Suyodhana (Duryodhana)
• kingdom (rājya)
• battle (saṅkhya)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse asserts moral causality in political life: dharma is the true basis of legitimate, stable sovereignty, and it is also the force by which adharma-driven power is ultimately destroyed—even on the battlefield.

What is happening in the narrative?

Vaiśaṃpāyana summarizes the outcome after the great war: Yudhiṣṭhira has gained an unopposed kingdom, and Duryodhana (Suyodhana) has been killed in battle—both outcomes framed explicitly as results of dharma.