Shloka 1
धृतराष्ट्रस्य स्पर्शाभिलाषः — Dhṛtarāṣṭra’s Request for Touch and Permission for Tapas
- कृषि आदि आठ सन्धान कर्म हैं। बाल आदि बीस असन्धेय हैं। नास्तिकता आदि चौदह दोष हैं और मन्त्र आदि अठारह तीर्थ हैं। उन सबका विस्तारपूर्वक वर्णन पहले आ चुका है। सप्तमो<ध्याय: युधिष्ठिरको धृतराष्ट्रके द्वारा राजनीतिका उपदेश धृतराष्ट उवाच संधिविग्रहमप्यत्र पश्येथा राजसत्तम । द्वियोनिं विविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर
dhṛtarāṣṭra uvāca | saṃdhivigraham apy atra paśyethā rājasattama | dviyonim vividhopāyaṃ bahukalpaṃ yudhiṣṭhira ||
ဓृतရာष္ဌရက ပြောသည်– «အို မင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ယုဓိဋ္ဌိရ! ဤနေရာ၌ သင်သည် သဘောတူညီမှု (သန္ဓိ) နှင့် ပဋိပက္ခ/စစ် (ဝိဂြဟ) တို့ကိုလည်း သတိထားကြည့်ရှုရမည်။ ၎င်းတို့၏ အခြေခံမှာ နှစ်မျိုးရှိ၏—အင်အားကြီးသော ရန်သူနှင့် သန္ဓိပြုခြင်း၊ အင်အားနည်းသော ရန်သူကို စစ်ဖွင့်ခြင်း။ ၎င်းတို့ကို အသုံးချရာတွင် နည်းလမ်းမျိုးစုံရှိပြီး ပုံစံလည်း များစွာရှိသည်»။
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
A ruler must deliberately evaluate both peace (saṃdhi) and war (vigraha). The counsel frames them as twofold in basis—peace with a stronger adversary and war against a weaker one—while emphasizing that real policy requires many nuanced methods and variants rather than a single rigid rule.
In the Āśramavāsika Parva, Dhṛtarāṣṭra addresses Yudhiṣṭhira and offers instruction in rājadharma (political ethics). This verse opens a section of counsel, directing Yudhiṣṭhira to keep strategic attention on the twin instruments of treaty-making and conflict.