Shloka 13
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत् परिपालय । हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा
indriyāṇi ca sarvāṇi vājivat paripālaya | hitāyaiva bhaviṣyanti rakṣitaṃ draviṇaṃ yathā ||
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ရထားမောင်းသူက မြင်းများကို ထိန်းချုပ်ညွှန်ကြားသကဲ့သို့၊ သင်၏ အာရုံခံအင်္ဂါအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းကာ အုပ်ချုပ်လော့။ ထိုသို့ ကာကွယ်၍ ထိန်းချုပ်ထားလျှင်၊ အာရုံတို့သည် အနာဂတ်၌ သင့်အတွက် မလွဲမသွေ အကျိုးပြုလာမည်—ကာကွယ်ထားသော ဥစ္စာကောင်းကဲ့သို့»။
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-nigraha (restraint and protection of the senses): when the senses are governed like horses by a skilled charioteer, they become instruments of one’s welfare rather than causes of downfall.
In the Ashramavāsika context, the narration turns didactic: Vaiśampāyana conveys counsel emphasizing disciplined living—urging the listener to keep the senses under control, using the analogies of a charioteer managing horses and wealth that yields benefit only when safeguarded.